من است مىكنم . پس آن شخص گفت : يابن رسول اللّه ! قبول مىكنم اندك را و شكر مىكنم و معذور مىدارم . پس امام حسن وكيل خود را طلبيد و گفت : از سيصد هزار درم چه باقى مانده ؟ جواب داد : پنجاه هزار درم مانده . امام فرمود : پنج هزار دينار ديگر عليحدّه بود كجاست ؟ گفت : آن عليحدّه نزد من است . فرمود : دنانير و دراهم همه را بياور . پس دو حمّال طلبيد و كرايهء حمل را آن حضرت رداء مبارك خود را به حمّالان داد و آن مبلغ را به آن شخص عطا فرموده عذر خواست . ذكر اولاد آن حضرت شيخ مفيد در ارشاد خود چنين آورده كه اولاد امام حسن ، عليه السّلام ، از مرد و زن پانزده بودند . زيد بن الحسن و دو خواهر او ، كه يكى را امّ الحسن و ديگرى امّ الحسين گفتندى و مادر ايشان امّ بشير دختر ابى مسعود عقبة بن عمرو خزرجى بوده ؛ حسن بن الحسن ، كه مادر او خولة بنت منظور فزارى بود ؛ عمرو ، قاسم ، و عبد اللّه كه مادر ايشان امّ ولد بود ؛ عبد الرحمن ، كه مادر او نيز امّ ولد بود ؛ حسين بن الحسن ، كه ملقّب به اثرم بود ؛ و برادر او طلحة بن الحسن ، و خواهر ايشان فاطمه بنت الحسن ، كه مادر ايشان امّ اسحق طلحة بن عبد اللّه التيمى بود ؛ [ و ] امّ عبد اللّه و فاطمه و امّ سلمه و رقيّه ، هريكى از مادرى . ابن خشاب آورده كه امام حسن ، عليه السّلام ، را يازده پسر بود و يك دختر . پسران بدين منوال : عبد اللّه ، قاسم ، حسن ، عمرو ، عبد اللّه ، عبد الرحمن ، احمد ، اسمعيل ، حسين ، و عقيل . و آن يك دختر امّ الحسن فاطمه بود كه مادر امام محمّد باقر ، عليه السّلام ، است . و شيخ كمال الدّين طلحه چنين آورده كه امام حسن ، عليه السّلام ، را پانزده پسر بود : حسن ، زيد ، عمرو ، حسين ، عبد اللّه ، عبد الرحمن ، عبد اللّه ، اسماعيل ، محمّد ، يعقوب ، جعفر ، طلحه ، حمزه ، ابو بكر ، و قاسم . و نسل از حسن و زيد مانده و باقى را هيچ عقب نمانده . « 1 » و عمر آن حضرت چهل و هشت سال بود . و بعضى چهل و هفت نيز گفته‌اند ؛ و اللّه اعلم .

--> ( 1 ) . دربارهء تعداد فرزندان امام حسن ( ع ) روايات گونه‌گون است ؛ به پاره‌اى از آنها اشاره مىرود : شيخ مفيد ، تعداد فرزندان را دوازده نفر مىداند ، هشت پسر و چهار دختر ( ارشاد ) ؛ مقريزى مجدى شانزده نفر ، يازده پسر و پنج دختر ( اتّعاظ الحنفاء فى اخبار الخلفاء ) ؛ ابو نصر بخارى نوزده نفر ، سيزده پسر و شش دختر ( سرّ السلسلة العلويّة ) ؛ ابن جوزى بيست نفر ، شانزده پسر و چهار دختر ( تذكرة الخواص ) ؛ صاحب حدائق الوردية بيست و دو نفر ، چهارده پسر و هشت دختر ؛ و صاحب نفحة العنبرية پانزده نفر ، يازده پسر و چهار دختر ؛ - باقر شريف القريشى ، زندگانى امام حسن ( ع ) ، ج 2 ، ص 571 .